تقلب در مواد غذایی دیگر محدود به جایگزینی ساده مواد اولیه نیست؛ تغییر فرمولاسیون، استفاده از ترکیبات ارزان قیمت و عرضه محصولات با مشخصات متفاوت از اطلاعات درج شده روی بسته بندی، چالش های تازه ای را پیش روی نظام نظارت بر سلامت و کیفیت مواد غذایی قرار داده است. در چنین شرایطی، توسعه روش های آزمایشگاهی دقیق و استفاده از فناوری های نوین، نقش مهمی در شناسایی تقلبات غذایی و اطمینان از اصالت محصولات غذایی دارد.
گسترش روش های تقلب در زنجیره تولید و عرضه
دکتر حسین صانعی فرد، معاون فنی اداره کل فرآورده های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، با اشاره به پیچیدگی روزافزون تقلبات غذایی، بر ضرورت به روزرسانی روش های آزمایشگاهی تاکید کرده است.
به گفته وی، اختلاط روغن های گیاهی با روغن زیتون و عرضه آن به عنوان روغن خالص، افزودن ترکیبات نامتعارف به عسل، استفاده از پودر هسته خرما یا خرمالو در قهوه، افزودن مواد خارجی به ادویه ها و جایگزینی ترکیبات اصلی محصولات با مواد ارزان تر، از جمله نمونه های شناخته شده تقلب در صنایع غذایی هستند.
این تخلفات تنها به تغییر ماهیت محصول محدود نمی شوند؛ در برخی موارد، میزان مواد موثره کاهش می یابد یا ترکیبات افزوده شده به محصولات غنی شده با مقادیر اعلام شده روی بسته بندی مطابقت ندارند. به همین دلیل، بررسی انطباق ترکیبات واقعی با فرمولاسیون مصوب، یکی از بخش های مهم برنامه های کنترل کیفیت مواد غذایی محسوب می شود.
اهمیت روز افزون آزمایش اصالت مواد غذایی
تشخیص تقلبات غذایی نیازمند بررسی ویژگی هایی است که در بسیاری از موارد با مشاهده ظاهری محصول قابل شناسایی نیستند. برای مثال، تعیین اصالت روغن زیتون مستلزم بررسی ترکیبات و شاخص های شیمیایی آن است. همچنین در آزمایش عسل، شناسایی ترکیبات غیرمتعارف و بررسی انطباق ویژگی های محصول با مشخصات مورد انتظار اهمیت دارد.
از سوی دیگر، شناسایی آلاینده های شیمیایی، کنترل باقی مانده سموم و بررسی رنگ های غیرمجاز نیز از موضوعات مهم در ارزیابی ایمنی محصولات غذایی هستند. استفاده از ترکیبات خطرناک مانند کرومات سرب برای ایجاد رنگ زرد در زردچوبه، نمونه ای از مخاطراتی است که ضرورت نظارت آزمایشگاهی را نشان می دهد.
نقش آزمایشگاه ها در شناسایی تقلبات غذایی
با تغییر مداوم شیوه های تقلب، روش های سنتی به تنهایی پاسخگوی تمام نیازهای نظارتی نیستند. توسعه آزمون های سریع، افزایش دقت تجهیزات تحلیلی، اعتبارسنجی روش های تشخیصی و تقویت توان علمی آزمایشگاه ها می تواند به شناسایی بهتر محصولات غیرمنطبق کمک کند.
در این میان، کنترل کیفیت مواد غذایی به عنوان یکی از مراحل مهم نظارت بر تولید و عرضه، امکان ارزیابی ترکیبات، شناسایی مغایرت ها و بررسی انطباق محصولات با الزامات فنی و استانداردهای مرتبط را فراهم می کند.
آزمایشگاه های تخصصی با بهره گیری از تجهیزات مناسب، روش های معتبر آزمون و نیروی انسانی متخصص، می توانند در بررسی کیفیت و اصالت فرآورده های غذایی نقش موثری داشته باشند. البته انتخاب آزمایشگاه باید با توجه به نوع آزمون، روش اجرایی و دامنه تایید صلاحیت مرتبط صورت گیرد.
بدون دیدگاه