آیا افزایش تعداد دستگاه های پیشرفته به تنهایی می تواند کیفیت عملکرد آزمایشگاه ها را ارتقا دهد؟ از نگاه سازمان غذا و دارو، پاسخ به این پرسش به نیاز واقعی مراکز، ظرفیت نیروی انسانی و نحوه استفاده از امکانات موجود وابسته است. رویکردی که می تواند مسیر توسعه شبکه آزمایشگاهی کشور را به سمت همکاری بیشتر، کاهش هزینه های موازی و تقویت نظارت بر فرآورده های سلامت محور هدایت کند.
تجهیز آزمایشگاه ها بر مبنای نیازسنجی می باشد
مهدی انصاری دوگاهه، مدیرکل آزمایشگاه مرجع سازمان غذا و دارو، با تاکید بر ضرورت تناسب تجهیزات با ماموریت مراکز آزمایشگاهی اعلام کرد که خرید دستگاه های تخصصی باید بر اساس سطح فعالیت، تعداد نمونه ها و زیرساخت های موجود انجام شود.
به گفته وی، حوزه های داروهای شیمیایی و بیولوژیک، مواد غذایی، فرآورده های آرایشی و بهداشتی، محصولات طبیعی و مکمل ها و تجهیزات پزشکی، هر یک نیازهای آزمایشگاهی مشخصی دارند. توسعه ظرفیت های میکروبیولوژی و انجام آزمون های مرتبط با بسته بندی نیز می تواند به تقویت نظارت بر این محصولات کمک کند.
اشتراک تجهیزات پیشرفته به جای سرمایه گذاری تکراری
یکی از محورهای مهم این رویکرد، استفاده از ظرفیت های موجود در شبکه آزمایشگاهی کشور است. تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی مانند LC-MS/MS و ICP-MS/MS به سرمایه گذاری قابل توجهی نیاز دارند و خرید مستقل آنها برای تمام مراکز، بدون بررسی ظرفیت های موجود، لزوما تصمیمی اقتصادی نیست.
در چنین شرایطی، شناسایی آزمایشگاه های دارای امکانات تخصصی و ایجاد امکان استفاده هدفمند از ظرفیت آنها می تواند به مدیریت بهتر منابع کمک کند. مشارکت آزمایشگاه های بخش خصوصی نیز در این مسیر اهمیت دارد؛ به ویژه در حوزه هایی که مراکز خصوصی از تجهیزات یا توان فنی پیشرفته برخوردار هستند.
تجهیزات، نیروی انسانی و آموزش در کنار یکدیگر
توسعه توان آزمایشگاهی تنها به تامین دستگاه محدود نمی شود. بهره برداری صحیح از تجهیزات مستلزم حضور کارشناسان آموزش دیده، زیرساخت مناسب و دستورالعمل های اجرایی مشخص است.
بر همین اساس، پیش از تصویب درخواست خرید هر دستگاه، باید چند موضوع بررسی شود:
- دستگاه چه نیازی را در ماموریت آزمایشگاه برطرف می کند؟
- حجم سالانه نمونه ها و آزمون های مرتبط چقدر است؟
- آیا تجهیزات مشابه در مراکز دیگر شبکه وجود دارد؟
- آیا نیروی انسانی متخصص و زیرساخت لازم برای بهره برداری فراهم است؟
نقش شبکه آزمایشگاهی در کنترل کیفیت محصولات
هدف از این رویکرد، استفاده موثرتر از ظرفیت های تخصصی و تقویت نظام نظارت بر فرآورده های غذایی، دارویی و سایر محصولات سلامت محور است. هماهنگی میان مراکز دولتی و خصوصی می تواند از تکرار سرمایه گذاری های غیرضروری جلوگیری کند و دسترسی به خدمات تخصصی را بهبود دهد.
در این چارچوب، توسعه هدفمند آزمایشگاه ها زمانی اثربخش خواهد بود که خرید تجهیزات، آموزش نیروی انسانی و همکاری میان مراکز، به عنوان بخش های مکمل یک برنامه واحد دنبال شوند.
بدون دیدگاه